cdh4.rtf

2/3              Finansowanie zamówień publicznych

Ustawa o zamówieniach publicznych jest narzędziem służącym dotrzymywaniu dyscypliny finansów publicznych. W sposób szczególny więc współistnieje z dotycząca ich regulacją prawną – z ustawą o finansach publicznych z 26 listopada 1998 roku (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 z późn. zm.). Regulacja ta zastąpiła wcześniej obowiązujące Prawo budżetowe i wprowadziła nieco odmienną definicję “środków publicznych”, dając podstawę do interpretacji zapisów zamówieniowych. (Ustawa z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych z późn. zm.)

Istotne dla tych interpretacji zmiany pojawiły się w ustawie o finansach publicznych za sprawą dokonanych nowelizacji. Np. nowelizacja z 9 kwietnia 1999 r. wprowadziła zapis art. 3 ust.1 pkt 3, według którego status środków publicznych w sposób jednoznaczny nadano przychodom jednostek organizacyjnych i osób prawnych zaliczanych do sektora finansów publicznych, podchodzącym zarówno z ich działalności jak i innych źródeł. (art. 3 ust. 1 pkt 3 uofp)

Oznacza to, że:

·         wszystkie jednostki uzyskujące takie przychody – również państwowe jednostki organizacyjne nie objęte Krajowym Rejestrem Sądowym oraz państwowe osoby prawne – są zobowiązane do stosowania ustawy o zamówieniach publicznych przy wydatkowaniu środków zwanych “środkami własnymi jednostki”, które wcześniej nie były objęte tym wymogiem.

Kolejna nowelizacja ustawy o finansach publicznych, która weszła w życie 1 stycznia 2001 roku, przyniosła dalsze uszczegółowienie definicji obowiązujących uczestników systemu zamówień publicznych.

·         Środki publiczne

Według aktualnie obowiązujących przepisów środkami publicznymi są:

1)     dochody publiczne,

2)     środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, nie podlegające zwrotowi,

3)     przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych pochodzące:

a)         ze sprzedaży papierów wartościowych oraz z innych operacji finansowych,

b)         z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu terytorialnego,

c)          ze spłat pożyczek udzielonych ze środków publicznych,

d)         z otrzymanych pożyczek i kredytów,

4)     przychody jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych uzyskiwane w związku z prowadzona przez nie działalnością oraz pochodzące z innych źródeł.

·         Dochody publiczne

Do dochodów publicznych należą:

1)      daniny publiczne, do których zalicza się podatki oraz inne świadczenia pieniężne, których obowiązek przenoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych, wynika z odrębnych ustaw,

2)      pozostałe dochody uzyskiwane przez jednostki sektora finansów publicznych, do których zalicza się:

a)     opłaty,

b)     dochody z mienia, w szczególności z najmu oraz z dzierżawy i innych umów o podobnym charakterze, a także dywidendy od wniesionego kapitału,

c)     dochody ze sprzedaży majątku rzeczy i praw, nie stanowiące przychodów oraz dochody ze świadczenia usług,

d)     spadki, zapisy i darowizny w postaci pieniężnej,

e)     inne dochody uzyskane na podstawie odrębnych przepisów, o ile są pobierane przez organy finansowane z dochodów publicznych lub podległe albo nadzorowane przez nie jednostki.

·         Jednostki sektora finansów publicznych

Art. 5 ustawy o finansach publicznych określa jednostki zaliczane do sektora finansów publicznych i w znowelizowanej wersji zawiera ich szczegółową listę: (art. 5 uofp)

-          organy władzy publicznej, organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony państwa. Sądy i trybunały, a także jednostki samorządu terytorialnego i ich organy oraz związki,

-          jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych,

-          fundusze celowe,

-          państwowe szkoły wyższe,

-          jednostki badawczo-rozwojowe,

-          samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,

-          państwowe lub samorządowe instytucje kultury,

-          Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i zarządzane przez nie fundusze,

-          Kasy Chorych,

-          Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne,

-          Państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, banków i spółek prawa handlowego.

Na liście jednostek sektora publicznego po nowelizacji obowiązującej od stycznia 2001 r. nie znalazły się zaliczane do nich wcześniej podmioty, jak Państwowe Gospodarstwo Leśne “Lasy Państwowe” czy Bankowy Fundusz Gwarancyjny, które – pomimo tego, że zostały powołane jako państwowe jednostki organizacyjne –- nie posiadają tzw. państwowej osobowości prawnej, co w świetle znowelizowanych zapisów eliminuje jednostkę organizacyjną z sektora publicznego i uwalnia ją spod rygorów systemu zamówieniowych.

Podsumowując: po wejściu w życie ustawy o finansach publicznych, z kolejnymi jej zmianami, powodującymi z kolei zmiany w ustawie o zamówieniach publicznych:

·      definicją środków publicznych objęte zostały nie tylko środki własne jednostek budżetowych, zakładów budżetowych, gospodarstw pomocniczych i państwowych funduszy celowych, lecz także środki innych państwowych jednostek organizacyjnych i państwowych osób prawnych.

Wszystkie wymienione na ustawowej liście jednostki zatem zobowiązane są stosować ustawę o zamówieniach publicznych zawsze, gdy dokonują zakupu dostaw, usług, bądź zamawiają roboty budowlane – wydatkując każdą z kategorii swych przychodów, także te uzyskane, zarobione w ramach własnej działalności.

Należy jednak zwrócić uwagę na to, że niektóre jednostki sklasyfikowane jako należące do sektora finansów publicznych, w pewnym zakresie zwolnione są z obowiązku stosowania przepisów ustawy o zamówieniach publicznych. Dzieje się tak, gdy te jednostki podlegają równocześnie innym, szczególnym przepisom o charakterze resortowym. Dotyczy to Kas Chorych, a zwłaszcza samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej. Art. 4 ust 1 pkt 9 ustawy o zamówieniach publicznych zalicza je do podmiotów zobowiązanych do stosowania procedur zamówieniowych właśnie “w zakresie nieuregulowanym odrębnymi przepisami”. Jednostki te podlegają także regulacjom ustawy o zakładach opieki zdrowotnej z 30 sierpnia 1991 r. (Dz. U. Nr. 91, poz. 408 z późn. zm.).

·         Art. 35 ust. 3 tej ustawy z przedmiotowego zakresu stosowania ustawy o zamówieniach publicznych wyłącza zamówienia na świadczenia zdrowotne.

(Ustawa z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej)

Ponadto ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym z 6 lutego 1997 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) w art. 54 a mówi, że przepisów o zamówieniach publicznych nie stosuje się również do udzielania zamówień na świadczenie usług transportu sanitarnego. Umowy na wykonywanie tych usług zawierane przez Kasy Chorych i publiczne ZOZ muszą być poprzedzone konkursem, którego szczegółowe zasady określa rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 13 lipca 1998 r. “w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne” (Dz. U. Nr. 93, poz. 592). (Ustawa z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym); (Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 13 lipca 1998 r. w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne)

Wobec tego - publiczne ZOZ oraz Kasy Chorych, jako podmioty należące do sektora finansów publicznych i dysponujące publicznymi środkami, zobligowane są do stosowania przepisów zamówieniowych przy udzielaniu zamówień na dostawy, prace budowlane i usługi – z wyłączeniem zamówień na świadczenia zdrowotne i usługi transportowe.

stan na luty 2002